مراقبت‌ های بعد از جراحی دیسک کمر

جراحی دیسک کمر یکی از روش‌های درمانی مؤثر برای بیمارانی است که با درد شدید، بی‌حسی و محدودیت حرکتی ناشی از بیرون‌زدگی دیسک مواجه هستند. اما نتیجه نهایی این جراحی تا حد زیادی به رعایت مراقبت‌های پس از عمل بستگی دارد. رعایت نکات صحیح می‌تواند روند بهبود را تسریع کرده و احتمال بازگشت درد یا عوارض را به حداقل برساند.

در این مقاله مهم‌ترین اصول مراقبت پس از جراحی دیسک کمر را بررسی می‌کنیم.

 استراحت کافی اما کنترل‌شده

پس از جراحی، استراحت لازم است اما بی‌حرکتی طولانی‌مدت ممنوع است. بیمار باید:

• در چند روز اول بیشتر استراحت کند.
• از دراز کشیدن طولانی‌مدت خودداری نماید.
• هر ۱ تا ۲ ساعت چند دقیقه قدم بزند تا جریان خون بهتر شود و عضلات تحلیل نروند.

نکته: بهترین حالت خواب، خوابیدن به پهلو با قرار دادن یک بالش بین زانوهاست

رعایت اصول صحیح نشستن و بلند شدن

ستون فقرات پس از جراحی حساس است؛ بنابراین لازم است:

• روی صندلی استاندارد با پشتی مناسب بنشینید.
• هنگام نشستن، کمر صاف و زانوها کمی بالاتر از لگن باشند.
• هنگام بلند شدن از حالت نشسته، ابتدا بدن را کمی به جلو خم کرده و با کمک پاها بلند شوید.
• خم شدن از کمر و چرخش ناگهانی ممنوع است.

پرهیز از فعالیت‌های سنگین

تا چند هفته پس از عمل، بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت‌های شدید بدنی می‌تواند به ناحیه جراحی فشار وارد کرده و وضعیت بیمار را بدتر کند.
از موارد زیر اجتناب کنید:

• بلند کردن اجسام بیش از ۲ تا ۳ کیلوگرم
• ورزش‌های سنگین
• رانندگی طولانی‌مدت
• نشستن طولانی بیش از ۳۰ تا ۴۵ دقیقه

مصرف منظم داروها طبق نسخه پزشک

داروهای مسکن، ضدالتهاب و گاهی آنتی‌بیوتیک طبق نسخه پزشک باید منظم مصرف شود.
قطع خودسرانه داروها یا مصرف بیش از حد آن‌ها ممکن است خطرناک باشد.

مراقبت از زخم جراحی

• پانسمان باید طبق دستور پزشک تعویض شود.
• محل جراحی باید خشک نگه داشته شود.
• از خاراندن یا فشار دادن زخم خودداری کنید.
• در صورت مشاهده ترشح غیرعادی، قرمزی شدید یا تب، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.

توضیحات بهترین متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات در ارومیه درباره مراقبت های بعد از جراحی دیسک کمر

شروع فیزیوتراپی در زمان مناسب

فیزیوتراپی یکی از بخش‌های مهم دوران بهبودی است.
اهداف فیزیوتراپی:

• تقویت عضلات اطراف ستون فقرات
• افزایش انعطاف‌پذیری
• اصلاح نحوه نشستن و راه رفتن
• جلوگیری از بازگشت درد

فیزیوتراپی معمولاً بین ۲ تا ۶ هفته پس از عمل شروع می‌شود.

تغذیه مناسب برای ترمیم سریع‌تر

مصرف مواد غذایی سرشار از:

• پروتئین (مرغ، تخم‌مرغ، حبوبات)
• ویتامین C (مرکبات، کیوی)
• ویتامین D و کلسیم (لبنیات، ماهی)
• آب کافی

به ترمیم بافت‌ها و عضلات کمک می‌کند

نوع جراحی و مراقبت‌های اختصاصی

الف) میکرودیسککتومی ساده (شایع‌ترین عمل)

• کمربند: معمولاً نیازی نیست. در صورت درد شدید، کمربند نرم حداکثر ۱–۲ هفته
• فیزیوتراپی: از هفته دوم شروع می‌شود
• ورزش: پیاده‌روی روزی ۳–۴ نوبت، هر بار ۱۰–۲۰ دقیقه
• ممنوعیت مطلق تا ۶ هفته: خم شدن – بلند کردن – چرخش تنه (قانون BLT)

ب) لامینکتومی یا دیسککتومی وسیع

• کمربند: کمربند نرم یا نیمه‌سفت لومبوساکرال ۴–۸ هفته (فقط هنگام بیداری)
• فیزیوتراپی: از هفته سوم
• محدودیت شدیدتر در خم شدن و چرخش تا ۸ هفته
• اجتناب از نشستن روی مبل نرم یا صندلی بدون تکیه‌گاه

ج) فیوژن ساده (جوش دادن مهره‌ها بدون ابزار)

• کمربند/بریس: کمربند نیمه‌سفت یا بریس TLSO حداقل ۳ ماه
• فیزیوتراپی: از هفته ۶–۸ با احتیاط شدید
• ممنوعیت کامل چرخش و خم شدن تا ۶ ماه
• عکس کنترل هر ۶ هفته برای بررسی جوش خوردن مهره‌ها

د) فیوژن با ابزار (پیچ و پلاک – Pedicle Screw)

• بریس: بریس سفت TLSO یا Miami-J (در صورت درگیری گردن هم) حداقل ۳–۶ ماه
• فیزیوتراپی: از ماه سوم با نظارت دقیق
• ممنوعیت کامل هرگونه ضربه، پرش، دویدن تا ۱۲ ماه
• کنترل رادیوگرافی هر ۶–۸ هفته تا تأیید جوش خوردن کامل

جدول خلاصه محدودیت‌ها و زمان‌بندی بازگشت به فعالیت

کمربند پزشکی پس از جراحی دیسک کمر؛ چه زمانی، چه مدلی و چگونه استفاده کنیم؟

انتخاب و استفاده صحیح از کمربند پزشکی یکی از مهم‌ترین نکات مراقبتی پس از جراحی دیسک کمر است. بسته به نوع جراحی، جراح یکی از موارد زیر را تجویز می‌کند:

قوانین طلایی استفاده از کمربند

کمربند را خیلی سفت نبندید → باید بتوانید دو انگشت زیر آن قرار دهید.

هر ۲–۳ ساعت یکبار برای ۱۰–۱۵ دقیقه کمربند را شل کنید تا پوست نفس بکشد.

زیر کمربند حتماً یک زیرپوش نخی نازک بپوشید تا پوست تحریک نشود.

کمربند را مستقیم روی زخم جراحی قرار ندهید (حداقل تا ۳ هفته پس از عمل).

هرگز بیش از مدت توصیه‌شده استفاده نکنید؛ استفاده طولانی باعث ضعیف شدن عضلات کمر می‌شود.

چه زمانی باید کمربند را فوراً درآورید و به پزشک مراجعه کنید؟

• احساس بی‌حسی یا گزگز شدید در پاها
• قرمزی، تاول یا زخم فشاری زیر کمربند
• افزایش شدید درد کمر یا پا هنگام بستن کمربند

زمان‌بندی ویزیت‌های پیگیری معمول

• هفته اول: کنترل زخم
• هفته دوم–چهارم: بررسی بالینی + شروع فیزیوتراپی
• ماه سوم: عکس ساده یا سی‌تی برای فیوژن
• ماه ششم و دوازدهم: ارزیابی نهایی جوش خوردن و بازگشت به فعالیت

زمان بازگشت به فعالیت‌های روزمره

بهبود کامل معمولاً بین ۶ هفته تا ۳ ماه زمان می‌برد.

• بازگشت به کارهای سبک: ۲ تا ۴ هفته
• رانندگی: معمولاً بعد از ۳ تا ۴ هفته
• فعالیت‌های ورزشی سبک: بعد از ۶ هفته
• ورزش‌های سنگین: معمولاً بعد از ۳ تا ۶ ماه

البته این زمان‌ها با توجه به نوع جراحی و وضعیت بیمار متفاوت است

نتیجه‌گیری

۹۰–۹۵٪ بیماران با رعایت دقیق این دستورالعمل‌ها به زندگی کاملاً طبیعی بازمی‌گردند. مهم‌ترین عامل موفقیت: صبر + رعایت محدودیت‌های ۶–۱۲ هفته اول + فیزیوتراپی منظم.