دیسک کمر زمانی رخ می دهد که یکی از دیسک های ستون فقرات (ستون پشت) بر اثر فرسایش طبیعی یا آسیب ، دچار پارگی یا نشت شود. این وضعیت به نخاع فشار وارد می کند و اعصاب نخاعی را تحریک می نماید که در نتیجه باعث درد ، بی حسی و ضعف عضلانی می شود. ستون فقرات شما از مجموعه ای از استخوان ها به نام مهره ها تشکیل شده است که از پایه جمجمه تا استخوان دنبالچه امتداد دارد. بین مهره ها بالشتک های گردی به نام دیسک قرار دارند. این دیسک ها به عنوان ضربه گیر بین استخوان ها عمل می کنند و امکان خم شدن و حرکت راحت تر را فراهم می سازند. با گذشت زمان ، این دیسک ها کمتر مؤثر می شوند و ممکن است جابه جا شوند. زمانی که این اتفاق می افتد، به آن دیسک کمر (فتق دیسک) گفته می شود.
نام های دیگر برای دیسک کمر عبارتند از:
- دیسک برجسته (Bulging disk)
- دیسک لیزخورده یا سرخورده (Slipped disk)
- دیسک پاره شده (Ruptured disk)
- دیسک بیرون زده (Protruding disk)
درد دیسک کمر
اگر دچار دیسک کمر شده باشید ، می دانید که این درد می تواند شدید باشد. خبر خوب این است که اکثر موارد بدون نیاز به جراحی بهبود می یابند. اگر علائم شما بیش از چند هفته طول کشیده ، حتماً با جراح مغز و اعصاب خود مشورت کنید. او می تواند گزینه های درمانی را برای شما توضیح دهد و کمک کند تا دوباره از فعالیت های روزمره تان لذت ببرید.
علائم دیسک کمر در ناحیه پایین کمر (فتق دیسک کمری)
فتق دیسک در پایین کمر معمولاً باعث درد عصب سیاتیک (سیاتیکا) می شود. این درد تیز معمولاً از یک طرف باسن به سمت پا و گاهی تا کف پا انتشار پیدا می کند.
سایر علائم دیسک کمر در ناحیه کمری ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- درد پایین کمر
- گزگز یا بی حسی در پاها یا کف پا
- ضعف عضلانی
علت بروز دیسک برجسته چیست؟
هر دیسک در ستون فقرات دارای یک مرکز نرم و ژله ایشکل است و یک لایه بیرونی سفت تر دارد ، مانند یک پیراشکی ژله ای. با گذشت زمان ، لایه بیرونی ضعیف شده و ممکن است ترک بخورد. زمانی که ماده ژله ای داخلی از ترک بیرون بزند و به نخاع فشار وارد کند ، دیسک فتق شده رخ می دهد.
این ماده نشت کرده می تواند به اعصاب نخاعی اطراف فشار وارد کند و موجب بروز علائم دیسک کمر شود.
جهت تماس و رزرو نوبت فرم را پر کنید
عوامل مؤثر در ایجاد فتق دیسک عبارتند از:
- افزایش سن
- آسیب های تروماتیک (مانند زمین خوردن)
- انجام حرکات تکراری مانند خم شدن یا چرخش
- بلند کردن نادرست اجسام سنگین
دیسک کمر چگونه تشخیص داده می شود؟
پزشک شما یک معاینه فیزیکی کامل انجام می دهد. در این معاینه ، شدت درد ، واکنش های عضلانی ، حس و قدرت عضلات بررسی می شود. ممکن است آزمایش بالا بردن پای صاف (Straight Leg Raise Test) نیز انجام شود؛ در این تست ، شما به پشت می خوابید و پزشک پای شما را صاف بالا می برد. اگر هنگام بالا بردن پا دردی در پا احساس کنید ، احتمال فتق دیسک زیاد است.
پزشک همچنین ممکن است معاینه نورولوژیک انجام دهد یا آزمایش های تصویربرداری زیر را تجویز کند:
- اسکن MRI (تصویربرداری تشدید مغناطیسی)
- عکس برداری با اشعه ایکس
- سی تی اسکن (CT scan)
- میلوگرام (Myelogram)
- الکترومایوگرافی (EMG)
- مطالعه هدایت عصبی (Nerve Conduction Study)
ویدیوی توضیحات دکتر درباره درمان دیسک کمر با جراحی
کاهش درد دیسک کمر در منزل
در اکثر موارد ، درد ناشی از دیسک کمر به مرور زمان برطرف می شود.
برای کاهش درد در دوران بهبودی می توانید:
- در صورت درد شدید ، ۱ تا ۳ روز استراحت کنید. اما از استراحت طولانی مدت در تخت پرهیز کنید تا از خشکی مفاصل جلوگیری شود.
- از داروهای مسکن بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا استامینوفن استفاده کنید.
- به ناحیه دردناک گرما یا یخ بمالید.
درمان دیسک کمر
اگر علائم شما بهبود نیابد ، ممکن است نیاز به درمان های پیشرفته تری داشته باشید. پزشک ممکن است روش های زیر را توصیه کند:
- دارو: ممکن است داروهای ضدالتهاب یا شلکننده عضلات تجویز شود.
- فیزیوتراپی: فیزیوتراپیست تمریناتی را به شما آموزش می دهد تا فشار بر اعصاب کاهش یابد. فعالیت بدنی عضلات سفت را شل کرده و گردش خون را بهبود می بخشد.
- تزریق در ستون فقرات: مانند اپیدورال یا بلوک عصبی که شامل تزریق داروی استروئیدی مستقیماً به داخل ستون فقرات است.
چه زمانی به جراحی دیسک کمر نیاز داریم؟
۹۰٪ موارد دیسک کمر بدون جراحی یا با درمانهای غیرجراحی بهبود می یابند. اگر سایر روش ها مؤثر نباشند ، پزشک ممکن است جراحی را پیشنهاد کند. در موارد نادر ، فتق دیسک بزرگ ممکن است به اعصاب کنترل کننده مثانه یا روده آسیب بزند که نیازمند جراحی اورژانسی است. در موارد غیر اورژانسی ، اگر درمان های دیگر نتیجه ندهد ، جراحی دیسک کمر یک گزینه است.
هدف جراحی ، کاهش فشار روی نخاع و اعصاب است. رایج ترین نوع آن میکرودیسککتومی (Microdiscectomy) است؛ یک جراحی کمتهاجمی که در آن پزشک برشی کوچک روی پوست ایجاد می کند و با ابزارهای ریز و میکروسکوپ ، قسمت بیرون زده دیسک را خارج می کند.
سایر گزینه های جراحی عبارتند از:
- دیسککتومی (Diskectomy)
- لامینوتومی (Laminotomy)
- لامینکتومی (Laminectomy)
- جراحی دیسک مصنوعی (Artificial disk surgery)
- فیوژن ستون فقرات (Spinal fusion)
