عمل دیسککتومی چیست؟

دیسککتومی ( Discectomy ) جراحی‌ است که در آن بخشی یا تمام یک دیسک بین‌ مهره‌ ای در ستون فقرات برداشته می‌ شود. دیسک‌ های بین‌ مهره‌ ای بالشتک‌ های تخت و گردی هستند که بین مهره‌ ها (استخوان‌ های ستون فقرات) قرار گرفته‌ اند و مانند ضربه‌ گیر عمل می‌ کنند. هر دیسک دارای یک بخش مرکزی نرم و ژل‌ مانند (هسته یا nucleus pulposus) است که توسط یک حلقه بیرونی انعطاف‌ پذیر (آنولوس یا annulus) احاطه شده است. دیسک‌ ها همواره تحت فشار هستند و ممکن است پاره شوند و مقداری از ماده ژل‌ مانند هسته به بیرون نشت کند. این وضعیت «فتق دیسک» نامیده می‌ شود (که به آن دیسک برآمده ، لغزیده یا پاره‌ شده هم می‌ گویند) و شایع‌ ترین دلیل انجام دیسککتومی است. فتق دیسک معمولاً در قسمت پایین کمر (ستون فقرات کمری) رخ می‌ دهد ، اما می‌ تواند گردن (ستون فقرات گردنی) را نیز درگیر کند. فتق دیسک در ناحیه پشت میانی (ستون فقرات سینه‌ ای) نادر است. دیسککتومی‌ های کمری شایع‌ تر از انواع گردنی هستند.

انواع دیسککتومی

انواع مختلفی از دیسککتومی وجود دارد که به روش جراحی و محل انجام آن بستگی دارد:

• دیسککتومی باز (Standard Diskectomy – SD)

جراح یک برش بزرگ پوستی ایجاد می‌ کند و عضلات پشت را کنار می‌ زند تا بتواند ناحیه را به‌ طور مستقیم ببیند و روی دیسک عمل کند.

• دیسککتومی با حداقل تهاجم (Minimally Invasive Surgery – MIS)

جراح یک برش کوچک پوستی ایجاد کرده و با استفاده از لوله‌ های گشاد شونده (دیلاتور) از میان عضلات عبور می‌ کند. ابزارهای ویژه (از جمله اندوسکوپ) کمک می‌ کنند جراح در فضای کوچک عمل را انجام دهد. نسخه‌ های این روش شامل دیسککتومی میکرواندوسکوپیک (MED) و دیسککتومی کاملاً اندوسکوپیک (FE) است.

• دیسککتومی و فیوژن گردنی قدامی (ACDF)

این جراحی مخصوص ناحیه گردن است. جراح از جلوی گردن به دیسک آسیب‌ دیده دسترسی پیدا می‌ کند، دیسک را برمی‌ دارد و سپس فیوژن ستون فقرات را انجام می‌ دهد. در فیوژن ، پیوند استخوان یا ایمپلنت جایگزین دیسک می‌ شود تا ثبات و استحکام گردن حفظ شود.

چرا به دیسککتومی نیاز پیدا می‌ کنیم؟

فتق دیسک مهم‌ ترین دلیل انجام دیسککتومی است. اما همه افراد مبتلا به فتق دیسک به جراحی نیاز ندارند. بیشتر بیماران (حدود ۶۰٪ تا ۹۰٪) با درمان‌ های غیرجراحی مانند داروهای ضدالتهاب (NSAIDs) ، تزریق استروئید اپیدورال و فیزیوتراپی بهبود می‌ یابند.
متخصص و جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات در ارومیه دیسککتومی را در شرایط زیر توصیه می کند:

• درد یا بی‌حسی شدید در پا یا دست که با درمان بهتر نشده و مانع انجام کارهای روزمره می‌ شود.
• ضعف شدید در عضلات بازو ، پا یا باسن
• درد منتشرشونده به باسن یا پاها (سیاتیک)
• ابتلا به «سندروم دم اسبی» (ضعف یا بی‌ حسی ناگهانی همراه با مشکلات کنترل مثانه یا روده) که نیاز به جراحی فوری دارد.

آیا دیسککتومی جراحی ماژور است؟

بله ، دیسککتومی می‌ تواند یک جراحی بزرگ محسوب شود. البته روش‌ های کمتر تهاجمی وجود دارند که نسبت به دیسککتومی باز به دوران بستری کوتاه‌ تری نیاز دارند. با این حال به دلیل حساسیت ستون فقرات و نخاع ، رعایت دقیق دستورات مراقبتی پس از عمل ضروری است. در صورتی که با چالش های شرح داده شده در بالا درگیر هستید ، می توانید با مشاوره با متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات ، به خوبی این مشکلات را مدیریت کنید.

مراحل انجام دیسککتومی

مراحل دقیق جراحی به نوع روش بستگی دارد ، اما به‌طور کلی شامل موارد زیر است:

• بیهوشی: متخصص بیهوشی شما را بیهوش می‌ کند. بسته به شرایط ، ممکن است بیهوشی عمومی (خواب کامل) یا بی‌ حسی موضعی دریافت کنید.
• برش: در دیسککتومی باز ، جراح یک برش ۲–۱ اینچی در پشت ایجاد کرده و عضلات را کنار می‌ زند. در روش کم‌ تهاجمی ، با کمک فلوروسکوپی (اشعه ایکس ویژه) یک سوزن باریک به محل دیسک هدایت می‌ شود و سپس برشی کوچک (کمتر از ۱ اینچ) ایجاد می‌ گردد.
• برداشتن دیسک: جراح با ابزارهای مخصوص بخشی یا تمام دیسک فتق‌شده را برمی‌دارد. در صورت انجام ACDF، فیوژن نیز صورت می‌ گیرد.
• بستن برش: عضلات و پوست با بخیه ، منگنه یا چسب پوستی بسته می‌ شوند.

مدت زمان جراحی

معمولاً دیسککتومی بین ۱ تا ۲ ساعت طول می‌ کشد.

پس از جراحی دیسککتومی

• پس از عمل ، تیم پزشکی علائم حیاتی شما را کنترل می‌ کند.
• داروهای ضد درد تجویز خواهد شد.
• در روش کم‌ تهاجمی ، معمولاً همان روز مرخص می‌ شوید.
• در روش باز ، ممکن است ۱ تا ۲ روز بستری شوید.

دستورالعمل‌ های مراقبتی شامل:

• نحوه رسیدگی به زخم، فعالیت‌ ها
• تمرینات مجاز و علائمی که باید تحت نظر داشته باشید.
• اگر نشستن یا ایستادن طولانی برایتان دشوار باشد ، گاهی فیزیوتراپی برای تقویت عضلات و بهبود حرکت توصیه می‌ شود.

دوران بهبودی بعد از دیسککتومی

مدت زمان بهبودی بین ۱ تا ۴ هفته متغیر است و به موارد زیر بستگی دارد:

• شدت فتق دیسک و علائم قبل از جراحی
• وضعیت کلی سلامت شما
• میزان پایبندی به دستورالعمل‌ های مراقبتی پس از عمل
• ممکن است چند روز در محل برش احساس درد داشته باشید و بهبود کامل دردهای قبل از عمل نیز مدتی طول بکشد.