شکستگی جمجمه ، ترک یا شکستگی در ساختار استخوانی اطراف مغز است. این نوعی آسیب به سر محسوب می شود. بیشتر شکستگی های جمجمه در نتیجه ضربه (برخورد) به سر ایجاد می شوند. اگر آسیب به مغز نیز وارد شده باشد ، ممکن است نیاز به جراحی برای درمان وجود داشته باشد. برخی از شکستگی ها بدون درمان خاص بهبود می یابند ، اما متخصص مغز و اعصاب در ارومیه باید شکستگی را تحت نظر داشته باشد تا از بروز عوارض جلوگیری شود.
علائم شکستگی جمجمه چیست؟
علائم شکستگی جمجمه بسته به نوع و محل شکستگی متفاوت هستند ، اما ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- تغییر رنگ پوست (تیرگی یا قرمزی) در محل آسیب
- تورم یا وجود برآمدگی در سر
- کبودی در محل آسیب ، اطراف چشم ها (چشم راکونی) یا پشت گوش ها (علامت نبرد)
- خروج مایع شفاف (مایع مغزی نخاعی) از بینی یا گوش ها
- خروج خون از بینی ، گوش یا زخمی که در محل شکستگی باز ایجاد شده است.
آیا شکستگی جمجمه خطرناک است؟
شکستگی جمجمه یکی از آسیب های جدی سر است که بسته به محل و شدت ضربه می تواند بسیار خطرناک باشد. این نوع شکستگی ممکن است با آسیب به مغز ، خونریزی داخلی ، یا نشت مایع مغزی همراه باشد. در برخی موارد ، علائم آن شامل سردرد شدید ، تهوع ، گیجی ، از دست دادن هوشیاری یا خروج مایع شفاف از بینی و گوش است. اگر شکستگی باز باشد ، احتمال عفونت مغزی نیز افزایش می یابد. تشخیص معمولاً با سی تی اسکن انجام می شود و درمان به نوع شکستگی بستگی دارد ؛ برخی موارد با استراحت و مراقبت پزشکی بهبود می یابند ، اما در شکستگی های شدید نیاز به جراحی وجود دارد. مراجعه فوری به پزشک پس از هر ضربه شدید به سر ، برای پیشگیری از عوارض جبران ناپذیر ضروری است.
چه عواملی باعث شکستگی جمجمه می شوند؟
شکستگی جمجمه زمانی اتفاق می افتد که نیروی زیادی به استخوان وارد شود که باعث شکستن آن شود. دلایل شایع شامل موارد زیر هستند:
- آسیب ضربه ای (چیزی به سر برخورد می کند یا سر به جایی برخورد می کند).
- افتادن
- تصادفات رانندگی
- آسیب های ورزشی
- خشونت های شخصی
آیا شکستگی جمجمه باعث مرگ میشود؟
شکستگی جمجمه می تواند در مواردی منجر به مرگ شود ، به ویژه زمانی که آسیب به مغز یا عروق خونی حیاتی درون جمجمه وارد شود. شدت خطر به نوع شکستگی ، محل آن و میزان آسیب مغزی بستگی دارد. اگر شکستگی باعث خون ریزی داخلی ، افزایش فشار داخل جمجمه یا آسیب به ساقه مغز شود ، احتمال مرگ بالا می رود. در برخی موارد ، فرد ممکن است بلافاصله پس از ضربه هوشیاری خود را از دست دهد یا دچار تشنج و کما شود. حتی شکستگی های ظاهراً سطحی نیز می توانند خطرناک باشند ، زیرا ممکن است با آسیب های پنهان مغزی همراه باشند. تشخیص سریع با سی تی اسکن و اقدام فوری پزشکی در چنین شرایطی نقش حیاتی در نجات جان بیمار دارد و می تواند از عوارض یا مرگ جلوگیری کند.
عوارض احتمالی شکستن جمجمه چیست؟
شکستگی های جمجمه ممکن است عوارض زیر را به همراه داشته باشند:
- خونریزی در بافت مغز (خونریزی داخلجمجمه ای)
- آسیب به مغز از جمله کوفتگی بافت مغزی (کونتوزیون)
- لخته شدن خون (ترومبوز وریدی سینوس)
- تغییر در ظاهر چهره
- عفونت (مننژیت)
- فلج
- تشنج.
عوارض شکستگی جمجمه میتوانند تهدید کننده زندگی باشند.
شکستگی جمجمه چگونه تشخیص داده می شود؟
پزشک معمولاً در بخش اورژانس و با انجام معاینه فیزیکی و تصویربرداری مانند سیتی اسکن (CT scan) شکستن جمجمه را تشخیص می دهد. سی تی اسکن به پزشک کمک می کند تا استخوان های جمجمه را مشاهده کند. همچنین انجام معاینه عصبی به پزشک کمک می کند تا تأثیر آسیب بر مغز را ارزیابی کند. گاهی اوقات MRI نیز ممکن است مفید باشد.
درمان شکستگی جمجمه چگونه انجام می شود؟
- بیشتر شکستگی های جمجمه نیاز به درمان خاصی ندارند مگر اینکه آسیب مغزی همراه داشته باشند. با این حال ، ممکن است پزشک توصیه کند بیمار برای مدت کوتاهی در بیمارستان تحت نظر بماند.
- شکستگی های خطی (linear) معمولاً به خودی خود بهبود می یابند و نیازی به درمان خاص ندارند. در طول بستری در بیمارستان ، تیم درمانی بیمار را از نظر بروز عوارضی مانند تشنج تحت نظر قرار می دهد. در صورت وقوع تشنج ، پزشک با داروهای ضدتشنج آن را درمان می کند.
- برای تسکین درد کوتاه مدت ، می توان از داروهای مسکن استفاده کرد. گاهی اوقات استامینوفن کافی است. درباره بهترین داروی بدون نسخه با پزشک مشورت کنید. استفاده از یخ نیز در کاهش تورم مؤثر است.
درمان شکستگی های قاعده جمجمه (basal) ، فرورفته (depressed) و گسسته (diastatic) بسته به شدت آسیب متفاوت است و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- استراحت با بالا نگه داشتن سر (خوابیدن با بالش زیر سر و کمر)
- تخلیه مایع مغزی نخاعی اضافی یا نشتی (پزشک با سوزنی کوچک مایع را از ناحیه پایین کمر خارج می کند).
- انجام جراحی برای ترمیم استخوان های جمجمه ، بازگرداندن آنها به جای خود و بخیه کردن پوست روی ناحیه آسیب دیده در صورت شکستگی باز
مدت زمان ترمیم شکستگی جمجمه
مدت زمان ترمیم شکستگی جمجمه به شدت آسیب ، محل شکستگی و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. در بیشتر موارد ، اگر شکستگی خفیف باشد و آسیب مغزی وجود نداشته باشد ، حدود ۶ تا ۸ هفته برای ترمیم استخوان زمان لازم است. در این مدت ، بیمار باید از فعالیت های شدید ، خم شدن ، یا هر کاری که فشار داخل جمجمه را افزایش دهد خودداری کند. در شکستگی های پیچیده یا همراه با آسیب مغزی ، روند بهبودی ممکن است چندین ماه طول بکشد و نیاز به جراحی ، فیزیوتراپی یا توان بخشی باشد. تغذیه مناسب ، استراحت کافی و پیروی دقیق از دستورات پزشک نقش مهمی در تسریع روند ترمیم دارند. پیگیری های منظم و انجام تصویربرداری های کنترلی نیز برای اطمینان از بهبود کامل ضروری است.
مراقبت های بعد از شکستگی جمجمه
شکستگی جمجمه نیاز به نظارت دقیق دارد تا از بروز عوارض جلوگیری شود. پزشک دستورالعمل های مشخصی برای مراقبت در خانه ارائه خواهد داد.
- استراحت در وضعیت نشسته یا با سر بالا
- تعویض پانسمان زخم
- خودداری از فین کردن (اگر سینوس آسیب دیده باشد)
- تا زمان بهبود کامل از انجام فعالیت های شدید خودداری کنید. پیروی از دستورالعمل های پزشک به تسریع روند بهبودی کمک میکند.
- در صورت وجود آسیب ظاهری یا شکستگی فرورفته ، جراحی ترمیمی می تواند به بازگرداندن ظاهر طبیعی و افزایش اعتماد بهنفس کمک کند.
