تنگی کانال نخاعی زمانی رخ می دهد که فضاهای بین مهره های ستون فقرات فشرده می شوند. این کاهش فضا می تواند به اعصاب موجود در نخاع فشار وارد کند. نتیجه این فشار ، التهاب و درد است. این مشکل یکی از شایع ترین دلایل درد گردن و کمر در بزرگسالان است. اگرچه این بیماری رایج است ، اما می تواند زندگی فرد را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.
انواع تنگی کانال نخاعی
- تنگی نخاعی گردنی (Cervical Spinal Stenosis) : زمانی رخ می دهد که بالشتک بین مهره های گردن کاهش می یابد و منجر به درد گردن می شود.
- تنگی نخاعی کمری (Lumbar Spinal Stenosis) : زمانی رخ می دهد که قسمت پایینی ستون فقرات دچار فشردگی می شود و باعث درد در ناحیه کمر می شود. این نوع ، شایع ترین نوع تنگی کانال نخاع است.
- تنگی کانال مرکزی (Central Canal Stenosis) : زمانی رخ می دهد که کانال مرکزی که بین نخاع و استخوان ها قرار دارد ، تنگ می شود. این نوع تنگی می تواند در هر بخشی از ستون فقرات ایجاد شود ، اما بیشتر در نواحی گردن و کمر دیده می شود.
علل تنگی کانال نخاعی چیست ؟
تنگی کانال نخاعی معمولاً به دو دلیل رخ می دهد:
- افزایش سن
- آسیب به کمر
با این حال ، عوامل دیگری نیز وجود دارند که باید در نظر گرفت :
- تصادف یا آسیب شدید به ستون فقرات نیز ممکن است زمینه ساز تنگی کانال نخاعی شود.
- دیسک بیرون زده یا فتق دیسک می تواند به اعصاب فشار وارد کند و منجر به تنگی نخاعی شود.
- تومورهای ستون فقرات نیز می توانند باعث بروز این بیماری شوند.
- برخی افراد به صورت ژنتیکی مستعد این بیماری هستند. در این صورت ، علائم آن معمولاً بین سنین ۳۰ تا ۵۰ سال ظاهر می شوند.
- با افزایش سن ، فرسایش بدن بیشتر می شود. بیماری هایی مانند پوکی استخوان (Osteoporosis) و آرتروز (Osteoarthritis) که در سنین بالا رایج هستند ، می توانند باعث بروز این مشکل شوند ، زیرا غضروف محافظ استخوان ها تحلیل می رود.
علائم تنگی کانال نخاعی چیست ؟
اکنون که با ماهیت این بیماری و افراد در معرض آن آشنا شدید ، به توضیحات بهترین متخصص مغز و اعصاب در ارومیه درباره علائم آن توجه کنید. علائم بسته به نوع تنگی (گردنی یا کمری) متفاوت هستند:
علائم تنگی نخاعی گردنی
- درد یا خشکی در ناحیه گردن
- بی حسی یا گزگز که از بازو تا دست کشیده می شود.
- بی حسی یا گزگز که از پا تا کف پا امتداد دارد.
- مشکل در راه رفتن یا حفظ تعادل
علائم تنگی نخاعی کمری
- درد یا خشکی در ناحیه کمر
- بی حسی ، گزگز یا ضعف در پا یا کف پا
- گرفتگی دردناک پس از راه رفتن یا ایستادن طولانی که با نشستن کاهش می یابد.
علائم کلی تر در تنگی کانال مرکزی
- سیاتیک؛ درد تیرکشنده ای که از کمر به سمت پا کشیده می شود.
- بی اختیاری ادرار یا مدفوع (در موارد شدید که آسیب عصبی به بخش های پایینی منتقل شده باشد)
- در صورت عدم درمان ، ممکن است این بیماری به فلج دائمی منجر شود.
تفاوت علائم تنگی کانال نخاعی کمر و علائم دیسک کمر
تنگی کانال نخاعی و دیسک کمر هر دو از مشکلات شایع ستون فقرات هستند ، اما علائم آن ها با یکدیگر تفاوت قابل توجهی دارد. تنگی کانال نخاعی کمر معمولاً در اثر کاهش فضای کانال نخاعی و فشار روی ریشه های عصبی ایجاد می شود. شایع ترین علامت آن درد یا بی حسی در پاها است که معمولاً هنگام راه رفتن یا ایستادن طولانی افزایش می یابد و با نشستن یا خم شدن به جلو کاهش پیدا می کند. این حالت که به « لنگیدن نورولوژیک » معروف است ، باعث خستگی سریع پاها و دشواری در راه رفتن طولانی می شود. ضعف عضلانی و اختلالات تعادلی نیز ممکن است در مراحل پیشرفته ظاهر شود. در برخی موارد ، کنترل ادرار و مدفوع نیز تحت تأثیر قرار می گیرد.
در مقابل ، دیسک کمر معمولاً به دلیل بیرون زدگی یا فتق دیسک ایجاد می شود و فشار مستقیم روی عصب ها یا ریشه های عصبی را شامل می شود. درد ناشی از دیسک بیشتر به صورت درد شدید ، تیرکشنده و ناگهانی در ناحیه کمر است که به پاها نیز منتشر می شود (سیاتیک). برخلاف تنگی کانال ، این درد اغلب با تغییر موقعیت بدن یا حرکت ناگهانی تشدید می شود و استراحت می تواند آن را کاهش دهد. بی حسی ، سوزش یا ضعف محدود به ناحیه عصب تحت فشار است و اختلال عملکرد روده و مثانه به ندرت رخ می دهد. به طور خلاصه ، درد و علائم تنگی کانال نخاعی به تدریج و با فعالیت تشدید می شود و معمولاً با خم شدن به جلو بهتر می شود ، در حالی که دیسک کمر درد ناگهانی ، شدید و محدود به مسیر عصب دارد و با حرکت یا فشار افزایش می یابد. شناخت این تفاوت ها برای تشخیص دقیق و انتخاب درمان مناسب ضروری است.
تشخیص تنگی کانال نخاعی
اگر هر یک از علائم بالا را دارید ، حتماً با پزشک مشورت کنید. پزشک سابقه پزشکی شما را بررسی کرده و در مورد علائمی که تجربه می کنید سوالاتی خواهد پرسید. در صورت مشکوک بودن به تنگی کانال نخاعی ، برای تشخیص دقیق تر از روش های تصویربرداری استفاده خواهد شد:
- عکس برداری با اشعه ایکس (X-ray) : سریع ترین و ارزان ترین روش است اما فقط تغییرات در استخوان ها را نشان می دهد.
- سی تی اسکن (CT scan) : از اشعه ایکس به همراه رنگ تزریقی استفاده می کند تا آسیب های بافتی و استخوانی را مشخص کند.
- ام آر آی (MRI) : دقیق ترین ولی گران ترین روش است. این تست تصویری کامل از ستون فقرات ارائه می دهد و برای شناسایی تومورها، آسیب رباط ها یا استخوان ها بسیار مفید است.
اگر تنگی کانال نخاعی درمان نشود چه میشود؟
تنگی کانال نخاعی یکی از مشکلات شایعی است که معمولاً در اثر افزایش سن ، ساییدگی دیسک ها ، یا تغییرات استخوانی ایجاد می شود. اگر این مشکل درمان نشود ، فشار روی نخاع و ریشه های عصبی ادامه پیدا کرده و باعث علائم پیش رونده می شود. بیماران ممکن است درد مزمن در کمر یا گردن ، ضعف و بی حسی در دست ها یا پاها و مشکلات تعادلی پیدا کنند. همچنین راه رفتن طولانی مدت دشوار شده و در برخی موارد عملکرد روده و مثانه تحت تأثیر قرار می گیرد. ادامه فشار عصبی می تواند باعث آسیب دائمی به نخاع و کاهش کیفیت زندگی شود. بنابراین ، تشخیص به موقع و درمان مناسب ، چه به صورت غیرجراحی یا جراحی ، برای جلوگیری از پیشرفت علائم ضروری است.
درمان تنگی کانال نخاعی
خوب این است که راه های مختلفی برای درمان این بیماری وجود دارد که از روش های غیرتهاجمی تا جراحی را در بر می گیرد. بهترین تصمیم را باید با مشورت پزشک گرفت.
روش های غیرتهاجمی درمان تنگی کانال نخاعی
- حرکات کششی روزانه
- طب سوزنی
- فیزیوتراپی
- ورزش های کمفشار مانند شنا یا یوگا
- استفاده از بریس یا ابزار کمکی برای حرکت
- مراجعه به کایروپراکتور (متخصص تنظیم ستون فقرات)
داروها برای درمان تنگ بودن کانال نخاع
- مسکن های بدون نسخه
- تزریق استروئید اپیدورال
- تزریق بی حسکننده موضعی برای کاهش درد شدید
گزینه های جراحی برای درمان تنگی کانال نخاعی
جراحی باید فقط در موارد شدید که سایر درمان ها مؤثر نبوده اند انجام شود زیرا خطراتی به همراه دارد. با این حال ، برخی از جراحی ها می توانند کیفیت زندگی بیمار را به شدت بهبود بخشند. لامینکتومی (Laminectomy) روش جراحی درمان تنگی کانال نخاعی در این روش ، رشدهای غیرطبیعی استخوان برداشته شده و فضای بیشتری در ستون فقرات ایجاد می شود تا فشار از روی اعصاب برداشته شود.
