جراحی دیسک گردن (مانند دیسککتومی قدامی با فیوژن یا ACDF، میکرودیسککتومی، یا جایگزینی دیسک مصنوعی) یکی از موثرترین روشها برای درمان فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی، یا فشار روی اعصاب گردنی است. موفقیت این جراحیها بیش از ۹۰ درصد گزارش شده، اما بخش عمدهای از نتیجه نهایی به مراقبتهای پس از عمل بستگی دارد.
انواع رایج جراحی دیسک گردن و تفاوتهای مراقبتی
| نوع جراحی | توضیح مختصر | مدت استفاده از گردنبند | زمان شروع فیزیوتراپی | زمان بازگشت به کار اداری |
| میکرودیسککتومی ساده گردن | برداشتن دیسک فتقدار بدون فیوژن | معمولاً نیازی نیست یا نرم ۱–۲ هفته | هفته دوم | ۲–۴ هفته |
| ACDF (دیسککتومی قدامی با فیوژن) | برداشتن دیسک و جوش دادن مهرهها | نرم یا سخت ۴–۱۲ هفته | هفته ۴–۶ | ۴–۸ هفته |
| جایگزینی دیسک مصنوعی | حفظ حرکت گردن با دیسک مصنوعی | نرم ۱–۲ هفته | هفته دوم | ۲–۶ هفته |
۱– ۴۸ ساعت اول پس از ترخیص (مشترک برای همه انواع)
- استراحت نسبی: بیشتر زمان را دراز بکشید یا روی صندلی راحتی بنشینید.
- وضعیت خوابیدن: به پشت با بالش کوچک زیر گردن و بالش زیر زانوها برای حفظ انحنای طبیعی گردن.
2- مدیریت درد و داروها
- درد گلودرد و بلع مشکلدار شایع است (به دلیل جابجایی لوله تنفسی در جراحی قدامی) و معمولاً در ۳–۷ روز بهبود مییابد.
- داروهای تجویزی: مسکنهای غیرمخدر (استامینوفن، ایبوپروفن)، شلکننده عضلانی، و در موارد شدید مخدرها برای ۵–۷ روز اول.
- یخگذاری: ۱۵ دقیقه هر ۲ ساعت روی محل زخم.
- ملینها: برای جلوگیری از یبوست ناشی از مسکنها (شربت لاکتولوز).
۳– مراقبت از زخم و گردنبند (کلار)
- زخم را تا ۷۲ ساعت خشک نگه دارید؛ از روز سوم با پانسمان ضدآب دوش بگیرید.
- علائم عفونت: قرمزی شدید، ترشح چرکی، تب >۳۸.۵ درجه → فوری مراجعه.
- گردنبند: طبق دستور جراح ببندید (معمولاً سخت برای فیوژن، نرم برای جایگزینی دیسک).
۴– فعالیت روزانه و محدودیتها
- راه رفتن: از روز اول، هر ۱–۲ ساعت ۵–۱۰ دقیقه.
- ممنوع تا ۴–۶ هفته: خم کردن شدید گردن، بلند کردن >۳–۵ کیلوگرم، رانندگی، چرخش سریع سر.
- نشستن: حداکثر ۳۰–۴۵ دقیقه مداوم؛ از صندلی با تکیهگاه بلند استفاده کنید.
۵– فیزیوتراپی و ورزشهای تقویتی
- شروع: هفته ۲–۶ بسته به نوع جراحی.
- هدف: تقویت عضلات گردن، بهبود دامنه حرکتی، کاهش سفتی.
۶-رژیم غذایی و مکملها
- پروتئین بالا برای ترمیم بافت.
- کلسیم و ویتامین D (بهویژه در فیوژن برای جوش خوردن مهرهها).
- غذاهای نرم در هفته اول به دلیل مشکل بلع.
۷– علائم خطر – فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- مشکل شدید بلع یا تنفس.
- تب بالا + لرز.
- ضعف پیشرونده دستها یا پاها.
- بیحسی جدید یا بیاختیاری ادرار/مدفوع.
- تورم شدید پا (احتمال لخته خون).
۸– زمانبندی بازگشت به فعالیتها
- کار اداری سبک: ۲–۸ هفته.
- کار فیزیکی: ۳–۶ ماه.
- ورزش سنگین: ۶–۱۲ ماه (با تأیید پزشک).
نتیجهگیری
بیش از ۹۵ درصد بیماران پس از جراحی دیسک گردن با رعایت دقیق مراقبتها، به زندگی عادی بازمیگردند. صبر در ۶–۸ هفته اول و فیزیوتراپی منظم کلید موفقیت است. همیشه دستورات جراح خود را اولویت دهید.
